Krew w moczu może wystąpić u dorosłych — kobiet i mężczyzn — oraz u dzieci. To objaw wymagający pilnego kontaktu z lekarzem. Obecność krwi w moczu może świadczyć o różnych schorzeniach — od infekcji układu moczowego po nowotwory. Diagnozę powinien postawić lekarz, uwzględniając wywiad z pacjentem, jego objawy oraz wyniki badań specjalistycznych. Jakie objawy towarzyszą krwiomoczowi? Jakie są potencjalne przyczyny hematurii? Na czym skupia się diagnostyka i jak wygląda proces leczenia tego schorzenia?
Spis treści
Co oznacza krew w moczu?
Krwiomocz, znany również jako hematuria, odnosi się do obecności krwi w moczu i może sugerować istotne problemy zdrowotne. Występuje w dwóch głównych formach: mikrohematurii, gdzie liczba krwinek czerwonych jest znikoma i niewidoczna gołym okiem, wykrywana jedynie w trakcie analizy moczu, oraz makrohematurii, w której krew jest widoczna. W przypadku makrohematurii mocz może przyjąć odcienie czerwony, brązowy, brunatnoczerwony lub lekko różowy. Niezależnie od postaci, objaw ten wymaga pilnej konsultacji lekarskiej, gdyż może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia.
Krwiomocz dzieli się na dwa typy: kłębuszkowy oraz pozakłębuszkowy. Krwiomocz kłębuszkowy jest zwykle rezultatem zaburzeń w obrębie kłębuszków nerkowych. Często towarzyszy mu ciemniejszy kolor moczu, przypominający napar herbaciany, co wynika z obecności uszkodzonych krwinek czerwonych. Inaczej jest w przypadku krwiomoczu pozakłębuszkowego, który jest efektem problemów w dalszych odcinkach układu moczowego, takich jak pęcherz czy moczowody; wówczas krew jest świeża, a mocz ma wyraźniejszy czerwony odcień.
W wielu sytuacjach krwiomocz stanowi wskazanie do zastosowania leków na receptę, które należy przyjmować zgodnie z zaleceniami lekarza i w dawkach przez niego ustalonych. Niektóre terapie wymagają długotrwałego leczenia, co wiąże się z koniecznością regularnego uzyskiwania recept. W takich przypadkach możliwe jest skorzystanie z recept wystawianych po konsultacji lekarskiej online. Rozwiązanie to bywa przydatne dla pacjentów przebywających poza miejscem zamieszkania lub mających trudności z umówieniem wizyty w dogodnym terminie.
Formy krwiomoczu: mikrohematuria, makrohematuria i podział kłębuszkowy–pozakłębuszkowy
Krwiomocz, czyli obecność krwi w moczu, może objawiać się w różnych postaciach. Wyróżnia się mikrohematurię oraz makrohematurię. Mikrohematuria to stan, w którym liczba krwinek czerwonych w moczu jest tak niska, że nie można ich zobaczyć gołym okiem; zazwyczaj wykrywana jest podczas analizy laboratoryjnej. Natomiast makrohematuria oznacza widoczną krew bez konieczności przeprowadzania specjalistycznych badań. W tym przypadku mocz może przybrać odcienie czerwony, brązowy, brunatnoczerwony lub lekko różowy.
Podział krwiomoczu na typy kłębuszkowy i pozakłębuszkowy pomaga ustalić potencjalne źródło problemu. Krwiomocz kłębuszkowy wiąże się z zaburzeniami funkcjonowania kłębuszków nerkowych. W takich przypadkach mocz często ma ciemniejszą barwę, przypominającą napar herbaciany, co jest efektem obecności uszkodzonych krwinek czerwonych. Z kolei krwiomocz pozakłębuszkowy dotyczy problemów w dalszych częściach układu moczowego, takich jak pęcherz czy moczowody, gdzie krew w moczu ma charakter świeży, co skutkuje wyraźnie czerwonym zabarwieniem.
W wielu przypadkach wystąpienie krwiomoczu bywa wskazaniem do przepisania leków na receptę. Zaleca się ich stosowanie zgodnie z zaleceniami lekarza oraz przy zachowaniu ustalonego przez niego dawkowania. Czasami leki wymagają dłuższego okresu stosowania, co wiąże się z koniecznością regularnego uzyskiwania recept. W takich okolicznościach możliwe jest skorzystanie z recept wystawianych po konsultacji lekarskiej online, co bywa przydatne dla pacjentów przebywających poza miejscem zamieszkania lub mających trudności z umówieniem wizyty w dogodnym czasie.
Objawy kliniczne: dyskomfort i częstsze oddawanie moczu
Objawy, takie jak dyskomfort oraz zwiększona częstotliwość oddawania moczu, mogą pojawić się podczas krwiomoczu i stanowią istotne wskaźniki diagnostyczne. Dyskomfort, często odczuwany jako ból lub pieczenie, może występować w trakcie oddawania moczu, co sugeruje infekcję układu moczowego. Z kolei częstsze oddawanie moczu, nazywane także częstomoczem, często towarzyszy zapaleniu pęcherza moczowego oraz innym zaburzeniom układu moczowego.
Oba te objawy — dyskomfort i konieczność częstszego korzystania z toalety — mogą być pomocne w różnicowaniu źródeł krwiomoczu. Jeżeli pacjent odczuwa ból i pieczenie w trakcie oddawania moczu oraz zauważa zwiększoną częstość wizyt w toalecie, lekarz może podejrzewać zakażenie bakteryjne pęcherza. Natomiast jeśli te symptomy występują razem z krwiomoczem, mogą sugerować poważniejsze schorzenia, takie jak kamica nerkowa czy nowotwory dróg moczowych.
Zwrócenie uwagi na te symptomy i ich zgłoszenie lekarzowi są istotne. Mogą odegrać ważną rolę w ustaleniu diagnozy i podjęciu odpowiednich działań terapeutycznych. Dlatego w sytuacji, gdy występuje dyskomfort oraz częstsze oddawanie moczu, zwłaszcza w kontekście krwi w moczu, pilna konsultacja medyczna jest niezbędna.
Krwiomocz – co robić, kiedy go zauważymy?
W przypadku stwierdzenia krwiomoczu makroskopowego pacjent może zauważyć zmianę koloru moczu na ciemno-brunatny. Mocz może stać się również mętny, a w jego składzie mogą pojawić się skrzepy krwi. Takie objawy należy traktować poważnie, ponieważ mogą wskazywać na istotne schorzenia. Konieczne jest umówienie się na wizytę u lekarza w celu przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki.
Co powinno być pierwszym krokiem? Jeśli pacjent dostrzega krew w moczu oraz objawy, takie jak ból brzucha lub pleców, podwyższona temperatura ciała, pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne niepokojące symptomy, powinien niezwłocznie zgłosić się na konsultację lekarską.
Specjalista podejmuje decyzję o dalszych krokach diagnostycznych, uwzględniając wywiad medyczny oraz nasilenie objawów. Zwykle na początku zaleca się wykonanie badań laboratoryjnych, takich jak badanie ogólne moczu oraz pełna morfologia krwi. Wyniki tych badań dostarczają istotnych informacji o stanie zdrowia pacjenta i pomagają wykluczyć groźniejsze schorzenia.
Gdy badania laboratoryjne nie dają jednoznacznej odpowiedzi na temat przyczyny krwiomoczu, lekarz może zlecić dodatkowe badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa. Badanie to pozwala na wnikliwą ocenę układu moczowego i może ujawnić zmiany, które nie są widoczne w badaniach podstawowych. Tego rodzaju zaawansowana diagnostyka jest potrzebna, aby wykluczyć potencjalne zagrożenia dla zdrowia oraz wdrożyć odpowiednie leczenie.
Badania laboratoryjne, morfologia krwi i tomografia komputerowa w diagnostyce krwiomoczu
Diagnostyka krwiomoczu jest istotnym krokiem w ustalaniu przyczyn obecności krwi w moczu. W tym kontekście ważną rolę odgrywają badania laboratoryjne, na czele z pełną morfologią krwi. Badanie to pozwala ocenić różne parametry, takie jak liczba czerwonych i białych krwinek oraz płytek krwi. Dzięki tym informacjom można zidentyfikować stany zapalne oraz inne nieprawidłowości, które mogą prowadzić do krwiomoczu. Na przykład jeżeli istnieje podejrzenie infekcji układu moczowego, morfologia może ujawnić podwyższony poziom leukocytów, co bywa typowym sygnałem zapalnym.
Poza badaniami laboratoryjnymi, metody obrazowe — w tym tomografia komputerowa (TK) — pełnią ważną funkcję w diagnostyce krwiomoczu. TK umożliwia szczegółową ocenę struktur układu moczowego, co jest niezbędne do identyfikacji potencjalnych patologii, takich jak guzy, kamienie nerkowe czy anomalie anatomiczne. Tomografia komputerowa bywa szczególnie użyteczna, gdy inne metody diagnostyczne, np. badanie ultrasonograficzne, nie dostarczają wystarczających informacji.
Jak diagnozuje się przyczyny krwiomoczu?
Warto zaznaczyć, że mocz o zabarwieniu brunatnym nie musi świadczyć o obecności krwi. Takie zabarwienie może być wynikiem diety, szczególnie po spożyciu buraków czy rabarbaru. Ciemniejszy kolor moczu może też pojawić się w wyniku nadmiernego spożycia produktów bogatych w syntetyczne barwniki. Zmiana koloru moczu może być również związana z porfirią lub obecnością hemoglobiny. Aby potwierdzić podejrzenie krwiomoczu, zaleca się wykonanie badania moczu. Można to zrobić w laboratorium diagnostycznym na podstawie skierowania lub prywatnie. W aptekach dostępne są także testy domowe, które umożliwiają samodzielne wykonanie ogólnego badania moczu w warunkach domowych.
W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, takich jak obecność krwi (krwinek czerwonych) w moczu, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem. Może zaistnieć potrzeba podjęcia odpowiedniego leczenia. Na wstępie przeprowadza się badanie ogólne moczu, które jest podstawowym krokiem w diagnostyce. Lekarz może ponadto skierować pacjenta na dodatkowe badania, pomagające zidentyfikować ewentualne choroby. Do takich badań należy pełna morfologia krwi, dostarczająca informacji o liczbie oraz typie krwinek, co jest ważne w kontekście podejrzeń dotyczących stanów zapalnych lub innych nieprawidłowości mogących prowadzić do krwiomoczu. Kolejnymi krokami mogą być badania krwi z oceną parametrów krzepnięcia oraz ultrasonograficzne badanie jamy brzusznej. W bardziej złożonych przypadkach, gdy podstawowe metody diagnostyczne nie przynoszą jednoznacznych wyników, lekarz może zasugerować tomografię komputerową (TK). To zaawansowane badanie obrazowe dostarcza dokładnej oceny układu moczowego, umożliwiając identyfikację potencjalnych patologii, takich jak nowotwory czy kamienie nerkowe. TK jest szczególnie ważne, gdy inne metody diagnostyczne nie dają jednoznacznych informacji, gdyż pozwala na precyzyjne ustalenie przyczyny problemu oraz wdrożenie leczenia.
Możliwe przyczyny krwi w moczu
Krew w moczu może mieć wiele przyczyn, dlatego samodzielne postawienie diagnozy bywa trudne. Najczęściej występuje ostry stan zapalny układu moczowego, obejmujący infekcje oraz kamicę nerkową. U mężczyzn problem ten bywa związany z zaburzeniami prostaty, w tym z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH). U kobiet krwiomocz może wiązać się również z endometriozą. Należy pamiętać o nefropatii cukrzycowej, która prowadzi do uszkodzenia nerek i zwykle objawia się białkomoczem, natomiast hematuria występuje rzadziej — zwykle w zaawansowanych stadiach choroby lub w przypadku dodatkowych powikłań.
Obecność krwinek w moczu może też wynikać z występowania polipów w pęcherzu moczowym lub z nowotworowych zmian w obrębie dróg moczowych, w tym w cewce moczowej, moczowodzie, pęcherzu moczowym czy nerkach. Warto uwzględnić również urazy układu moczowego, które mogą prowadzić do uszkodzeń, oraz obecność ciała obcego w drogach moczowych.
Niemniej istotne są zaburzenia krzepnięcia krwi, które mogą skutkować hematurią. Zakrzepica naczyń nerkowych to kolejny ważny czynnik ryzyka, mogący powodować obecność krwi w moczu. Ponadto niektóre leki, zwłaszcza przeciwzakrzepowe, a także niektóre antybiotyki i leki takie jak cyklofosfamid, mogą przyczyniać się do tego objawu. Krwiomocz może wystąpić także w wyniku nadmiernego wysiłku fizycznego, stosunku płciowego lub procedury cewnikowania.
Zakażenia dróg moczowych należą do najczęstszych czynników ryzyka prowadzących do pojawienia się krwi w moczu. Problemy z krzepnięciem także odgrywają istotną rolę w etiologii tego objawu i wymagają uwzględnienia podczas procesu diagnostycznego.
Łagodny rozrost stercza (BPH) i inne przyczyny u mężczyzn
Łagodny rozrost gruczołu krokowego (BPH) stanowi jedną z najczęstszych przyczyn pojawiania się krwi w moczu u mężczyzn. Choroba ta wiąże się z powiększeniem prostaty, co prowadzi do ucisku na cewkę moczową i zaburzenia przepływu moczu. Taki mechanizm wpływa nie tylko na częstotliwość oddawania moczu, ale może również uszkadzać naczynia krwionośne w pęcherzu moczowym, co skutkuje obecnością krwi w moczu.
Objawy BPH zazwyczaj manifestują się trudnościami w oddawaniu moczu. Pacjenci mogą odczuwać częste i nagłe parcia, słaby strumień moczu oraz trudności w rozpoczęciu mikcji. W bardziej zaawansowanych przypadkach może dochodzić do zatrzymania moczu, co wymaga pilnej pomocy medycznej.
Oprócz BPH, krwiomocz u mężczyzn może być spowodowany innymi czynnikami. Rak prostaty to jedna z poważniejszych przyczyn, która wymaga szybkiej diagnozy i wdrożenia leczenia. Również polipy pęcherza moczowego mogą prowadzić do obecności krwi w moczu, a ich diagnoza zazwyczaj odbywa się poprzez cystoskopię.
Każde wystąpienie krwi w moczu powinno być niezwłocznie zgłoszone lekarzowi, aby ustalić dokładną przyczynę problemu oraz wdrożyć odpowiednie postępowanie. Diagnostyka obejmuje zarówno badania laboratoryjne, jak i obrazowe, co pozwala na dokładną ocenę stanu zdrowia pacjenta.
Kłębuszkowe zapalenie nerek jako czynnik hematurii
Kłębuszkowe zapalenie nerek jest jednym z istotnych schorzeń mogących prowadzić do obecności krwi w moczu. Charakterystycznym elementem tego stanu zapalnego jest uszkodzenie kłębuszków nerkowych, co skutkuje zwiększoną przepuszczalnością błony filtracyjnej. W rezultacie erytrocyty przenikają do moczu, prowadząc do hematurii. Przyczyny tego schorzenia są zróżnicowane i obejmują zarówno infekcje, jak i choroby autoimmunologiczne, które atakują struktury nerek.
Typowe objawy kliniczne to obecność erytrocytów w moczu, białkomocz, nadciśnienie tętnicze oraz obrzęki. Mocz często przybiera ciemniejszą barwę, przypominającą napar herbaciany, co jest spowodowane hemolizą krwinek czerwonych. Diagnostyka kłębuszkowego zapalenia nerek wymaga przeprowadzenia precyzyjnych badań laboratoryjnych. Warto ocenić mocz pod kątem krwiomoczu i białkomoczu oraz zastosować badania obrazowe w celu analizy struktury nerek.
Kłębuszkowe zapalenie nerek odgrywa ważną rolę w diagnostyce krwiomoczu, ponieważ może prowadzić do poważnych powikłań, w tym niewydolności nerek. Wczesne rozpoznanie oraz podjęcie leczenia są niezbędne, by zapobiec progresji choroby i zminimalizować ryzyko długoterminowych uszkodzeń nerek. Terapia zazwyczaj obejmuje farmakoterapię, w tym leki immunosupresyjne oraz środki kontrolujące ciśnienie krwi.
Zaburzenia krzepnięcia i naczyniowe przyczyny krwiomoczu
Zaburzenia krzepnięcia krwi oraz stosowanie leków przeciwzakrzepowych mogą prowadzić do wystąpienia krwi w moczu (hematurii). Schorzenia takie jak hemofilia lub choroba von Willebranda znacząco wpływają na zdolność organizmu do zatrzymywania krwawienia, co może powodować krwawienia wewnętrzne, w tym w obrębie układu moczowego. W takich sytuacjach krwiomocz bywa jednym z pierwszych objawów i wymaga oceny lekarskiej.
Leki przeciwzakrzepowe, stosowane w celu zapobiegania zakrzepom, mogą również przyczyniać się do wystąpienia hematurii. Substancje czynne, takie jak warfaryna czy heparyna, działają poprzez ograniczenie zdolności krwi do krzepnięcia, co z kolei zwiększa ryzyko niekontrolowanych krwawień. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z istniejącymi schorzeniami nerek lub innymi problemami w obrębie układu moczowego.
Inną naczyniową przyczyną krwiomoczu jest zakrzepica naczyń nerkowych, polegająca na powstawaniu zakrzepów w naczyniach krwionośnych nerek. Stan ten prowadzi do uszkodzeń narządu i może skutkować krwawieniem. Zakrzepica ta nie tylko jest źródłem krwiomoczu, ale także może poważnie zagrozić funkcjonowaniu nerek, co wymaga szybkiej interwencji medycznej.
W każdym z powyższych przypadków pojawienie się krwi w moczu powinno być jak najszybciej skonsultowane z lekarzem. Specjalista może zalecić dodatkowe badania, takie jak pełna morfologia krwi oraz testy koagulacyjne. Analizy te pozwalają na dokładne ustalenie przyczyny hematurii i wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Nefropatia cukrzycowa i inne metaboliczne przyczyny krwiomoczu
Nefropatia cukrzycowa jest jednym z poważniejszych schorzeń metabolicznych, które mogą prowadzić do przewlekłego uszkodzenia nerek. Przewlekłe uszkodzenie nerek zazwyczaj wynika z długotrwale utrzymujących się, nieprawidłowo wysokich poziomów glukozy we krwi u osób z cukrzycą. Stan ten powoduje stopniowe pogarszanie się funkcji kłębuszków nerkowych, co w efekcie może skutkować obecnością białka w moczu (białkomocz). Hematuria, czyli obecność krwi w moczu, występuje rzadziej i zwykle pojawia się w zaawansowanych stadiach choroby lub w przypadku dodatkowych powikłań. Proces rozwoju nefropatii jest powolny i często trwa wiele lat, nie manifestując się od razu oczywistymi objawami. Pierwsze oznaki tej choroby mogą przejawiać się jako mikroalbuminuria, która w miarę postępu schorzenia może przerodzić się w bardziej zaawansowaną formę z widoczną hematurią.
Poza nefropatią cukrzycową istnieją również inne zaburzenia metaboliczne, które mogą przyczyniać się do krwiomoczu. Na przykład hiperurykemia, czyli podwyższony poziom kwasu moczowego, prowadzi do odkładania się kryształów w nerkach, co może powodować ich uszkodzenie. Podobnie hiperkalcemia, w przebiegu której nadmiar wapnia może wywołać kamicę nerkową, stanowi kolejne możliwe źródło hematurii.
Diagnostyka metabolicznych przyczyn obecności krwi w moczu jest kluczowym elementem postępowania, które koncentruje się na kontroli choroby podstawowej. Regularne monitorowanie poziomów glukozy, kwasu moczowego i wapnia oraz przestrzeganie zaleceń terapeutycznych ustalonych przez lekarza odgrywają podstawową rolę w zapobieganiu postępowi tych chorób i minimalizowaniu ryzyka powikłań, w tym krwiomoczu.
Guz Wilmsa w diagnostyce hematurii dziecięcej
Guz Wilmsa, znany również jako nerczak zarodkowy, to nowotwór nerek, który najczęściej występuje u dzieci. Jest jednym z najpowszechniejszych rodzajów nowotworów nerek wśród najmłodszych pacjentów, a jego objawy mogą być różnorodne, w tym krwiomocz. Obecność krwi w moczu w kontekście guza Wilmsa może wystąpić, jednak częściej obserwuje się inne objawy, takie jak wyczuwalny guz w jamie brzusznej czy powiększenie obwodu brzucha. W każdym przypadku obecność krwi w moczu u dziecka wymaga natychmiastowej diagnostyki onkologicznej.
Oprócz krwiomoczu guz Wilmsa może przejawiać się także jako wyczuwalny guz w jamie brzusznej, ból brzucha, utrata apetytu, nadmierne zmęczenie oraz gorączka. Często towarzyszy temu również nadciśnienie tętnicze, co powinno wzbudzić czujność opiekunów. Wczesne wykrycie oraz odpowiednia diagnostyka mają duże znaczenie dla leczenia tego rodzaju nowotworu.
Diagnostyka guza Wilmsa opiera się na szczegółowych badaniach obrazowych, takich jak ultrasonografia, tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny. Metody te pozwalają na dokładną ocenę zmian w nerkach. W niektórych przypadkach może być konieczne przeprowadzenie biopsji, co pozwala potwierdzić diagnozę. Leczenie guza Wilmsa zazwyczaj obejmuje zabieg chirurgiczny oraz chemioterapię, a w niektórych sytuacjach również radioterapię, w zależności od zaawansowania choroby oraz jej rozprzestrzenienia.
Urazy, ciała obce i mechaniczne czynniki krwiomoczu
Urazy mechaniczne nerek, pęcherza oraz cewki moczowej mogą stanowić istotne przyczyny występowania krwiomoczu. Silne uderzenia czy wypadki mogą prowadzić do uszkodzenia tkanek tych narządów, co skutkuje obecnością krwi w moczu. Krwiomocz powstały na skutek urazu zazwyczaj charakteryzuje się wyraźną widocznością krwi gołym okiem. Pojawienie się krwi w moczu po urazie jest sygnałem alarmowym, który wymaga natychmiastowej konsultacji medycznej, aby wykluczyć możliwe poważniejsze uszkodzenia wewnętrzne.
Nie tylko urazy stanowią źródło tego problemu. Obecność ciała obcego w drogach moczowych również może być istotnym czynnikiem ryzyka krwiomoczu. Ciała obce, takie jak kamienie nerkowe, mogą przemieszczać się wewnątrz układu moczowego, wywołując podrażnienia lub nawet uszkodzenia ścian dróg moczowych. Taki krwiomocz często towarzyszy bólowi oraz dyskomfortowi podczas oddawania moczu i może wymagać interwencji chirurgicznej w celu usunięcia przeszkody.
Gdy pacjent zauważa krew w moczu, szczególnie po urazie lub w przypadku podejrzenia obecności ciała obcego, powinien jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Specjalista może zlecić badania obrazowe, takie jak ultrasonografia czy tomografia komputerowa, aby precyzyjnie określić przyczynę problemu i podjąć odpowiednie kroki terapeutyczne.
Zakażenia dróg moczowych – objawy i przebieg
Zakażenia dróg moczowych, obejmujące zarówno dolne, jak i górne odcinki, są powszechnym problemem zdrowotnym i mogą prowadzić do krwiomoczu. Najczęściej dochodzi do infekcji pęcherza moczowego, nerek, a także prostaty. Znajomość objawów jest kluczowa, aby rozpoznać problem we wczesnym stadium i podjąć odpowiednie kroki.
Podstawowym symptomem zakażenia dróg moczowych jest ból oraz pieczenie podczas oddawania moczu. Pacjenci często odczuwają nagłą i częstą potrzebę skorzystania z toalety, nawet gdy pęcherz jest niemal opróżniony — zjawisko to określa się jako częstomocz. W przypadku zakażenia nerek mogą wystąpić dolegliwości w dolnej części pleców lub okolicy lędźwiowej. Inne symptomy to gorączka oraz dreszcze, a także ogólne uczucie zmęczenia lub osłabienia.
Krwiomocz jest sygnałem, który może sugerować zaawansowany stan zapalny lub uszkodzenie tkanek układu moczowego. W zakażeniach, szczególnie dotyczących nerek, czerwone krwinki mogą przedostawać się do moczu, nadając mu charakterystyczne zabarwienie. U mężczyzn zakażenia prostaty również mogą prowadzić do pojawienia się krwi w moczu, często w połączeniu z bólem w rejonie miednicy.