Drętwienie twarzy może mieć różne źródła – od zaburzeń elektrolitowych po poważniejsze schorzenia. Jakie są najczęstsze przyczyny tego nieprzyjemnego objawu? Co powinno nas zaniepokoić w przypadku jego wystąpienia? Czy istnieje ryzyko udaru? W niniejszym artykule omawiamy te istotne zagadnienia.
Spis treści
Drętwienie twarzy — objawy
Drętwienie twarzy, określane także jako parestezje, jest doznaniem, które pacjenci często opisują jako sztywnienie, cierpnięcie skóry, wrażenie mrówek, pieczenie, pulsowanie, ciarki, a także uczucie przechodzenia prądu lub zmiany temperatury na skórze. Przyczyny takiego zjawiska są zróżnicowane i mogą obejmować zarówno zaburzenia neurologiczne, jak i psychogenne. W przypadkach związanych z nerwicą czy depresją drętwienie może mieć podłoże psychogenne lub być nasilane przez mechanizmy takie jak hiperkapnia przy hiperwentylacji lub somatyzacja, jednak nie każde drętwienie u osoby z tymi zaburzeniami jest psychogenne – konieczne jest wykluczenie przyczyn organicznych poprzez odpowiednią diagnostykę.
Gdy objawy powtarzają się regularnie, utrzymują się przez dłuższy czas lub towarzyszą im inne niepokojące symptomy, istotne jest przeprowadzenie diagnostyki neurologicznej. Jest to kluczowe, aby wykluczyć poważniejsze schorzenia, takie jak urazy nerwów czy różne choroby układu nerwowego.
Co jest przyczyną drętwienia twarzy?
Uczucie mrowienia na twarzy często stanowi efekt zaburzeń elektrolitowych, które mogą się pojawić na skutek niedoboru wapnia, magnezu lub – rzadziej – fosforanów. Oprócz drętwienia można również zauważyć takie objawy jak ból głowy, nadmierne zmęczenie oraz inne charakterystyczne znaki wskazujące na niedobór danego pierwiastka. Leczenie koncentruje się na przywróceniu równowagi elektrolitowej, co można osiągnąć poprzez wprowadzenie zmian w diecie lub stosowanie suplementów; w bardziej zaawansowanych przypadkach może być konieczne dożylne podanie preparatów elektrolitowych.
Istotnym czynnikiem, który warto mieć na uwadze, jest hipokaliemia, czyli obniżony poziom potasu. Taki stan może prowadzić do zaburzeń rytmu serca i osłabienia mięśni, a w ciężkich przypadkach do zaburzeń krążenia oraz niedotlenienia tkanek. Parestezje mogą wystąpić, choć są one częstsze przy niedoborze wapnia lub magnezu. Dodatkowo tężyczka, neuropatia cukrzycowa oraz zapalenie ucha środkowego mogą być przyczynami tych objawów.
Aby wykonać badania w kierunku zaburzeń elektrolitowych, można uzyskać skierowanie od lekarza lub zdecydować się na wykonanie ich prywatnie, bez skierowania. Teleporada lub e‑wizyta umożliwia uzyskanie skierowania bez konieczności wizyty w gabinecie. Po postawieniu diagnozy, jeśli stan pacjenta nie wymaga pilnej interwencji, a jedynie modyfikacji diety lub suplementacji, konsultacja w celu uzyskania recepty również może odbyć się zdalnie. Dzięki e‑recepcie część formalności można załatwić na odległość.
Inne potencjalne przyczyny drętwienia twarzy to:
- alergia — niektóre reakcje alergiczne mogą rzadko powodować nietypowe objawy, w tym drętwienie lub mrowienie twarzy, zwłaszcza jeśli towarzyszy im obrzęk lub reakcje w obrębie jamy ustnej,
- migrena — osoby z migreną często odczuwają nie tylko ból głowy, ale także pulsowanie lub drętwienie twarzy; częstość epizodów można zmniejszać leczeniem profilaktycznym, a w czasie ataku stosuje się metody doraźne (np. leki przeciwbólowe),
- przebycie zabiegu stomatologicznego, w tym podrażnienie nerwu trójdzielnego związane z usuwaniem zęba,
- uraz twarzy,
- leki — niektóre substancje farmaceutyczne, zwłaszcza niektóre leki przeciwpadaczkowe i antydepresyjne, mogą wywoływać drętwienie jako działanie niepożądane.
Gdy drętwieniu towarzyszą inne niepokojące objawy, takie jak ból, zawroty głowy czy problemy ze wzrokiem, zasadne może być przeprowadzenie diagnostyki neurologicznej. Natomiast w sytuacjach związanych z uchem, takich jak ból czy wydzielina, warto skonsultować się z laryngologiem.
Wpływ zaburzeń elektrolitowych: niedobór potasu i tężyczka
Niedobór potasu, znany także jako hipokaliemia, stanowi jedno z zaburzeń elektrolitowych mogących prowadzić do drętwienia twarzy. Potas jest niezbędnym elektrolitem, który wpływa na funkcjonowanie mięśni, nerwów oraz serca. Zbyt niski poziom tego pierwiastka może skutkować problemami z krążeniem oraz niedotlenieniem tkanek, co objawia się parestezjami, czyli nieprzyjemnymi odczuciami mrowienia bądź drętwienia.
Innym ważnym czynnikiem mogącym wywoływać ten objaw jest tężyczka. Ta dolegliwość jest efektem hipokalcemii, czyli obniżonego stężenia wapnia we krwi. Tężyczka objawia się niekontrolowanymi skurczami mięśniowymi oraz parestezjami, które mogą dotyczyć także twarzy. Skurcze potrafią być bardzo bolesne i czasami bywają mylone z innymi schorzeniami neurologicznymi. Aby zweryfikować obecność zaburzeń elektrolitowych, konieczne jest przeprowadzenie badania laboratoryjnego, które oceni poziomy elektrolitów w organizmie.
W przypadku podejrzenia zaburzeń elektrolitowych warto wykonać diagnostykę neurologiczną, aby wykluczyć inne potencjalne źródła objawów. Diagnostyka ta zazwyczaj obejmuje badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa, oraz badania laboratoryjne krwi. Dzięki temu można wdrożyć odpowiednie leczenie, które może obejmować suplementację brakujących elektrolitów lub zastosowanie innych metod terapeutycznych.
Neuropatia cukrzycowa jako przyczyna drętwienia twarzy
Neuropatia cukrzycowa to jedno z powikłań związanych z cukrzycą, które może manifestować się poprzez drętwienie twarzy, choć najczęściej dotyczy kończyn. Utrzymująca się hiperglikemia prowadzi do uszkodzenia nerwów obwodowych, co skutkuje zaburzeniami czucia. Mechanizm tego zjawiska można przypisać toksycznemu wpływowi podwyższonego poziomu glukozy na struktury nerwowe. Z czasem objawy mogą się nasilać, prowadząc nie tylko do drętwienia, ale także do bólu i osłabienia mięśni.
Kluczowym aspektem w zapobieganiu postępowi neuropatii jest systematyczne monitorowanie poziomu glukozy we krwi. Ważne jest także przeprowadzenie diagnostyki neurologicznej, której celem jest ocena stopnia uszkodzenia nerwów oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia. Wczesna diagnoza i właściwe zarządzanie poziomem glukozy mogą zredukować ryzyko wystąpienia objawów związanych z neuropatią cukrzycową.
Zaburzenia krążenia i rola diagnostyki neurologicznej
Zaburzenia krążenia mogą skutkować niedotlenieniem tkanek, co jest jedną z potencjalnych przyczyn drętwienia twarzy. Niewystarczający przepływ krwi do określonych rejonów prowadzi do odczuwania mrowienia lub znieczulenia. W takich przypadkach kluczowe jest przeprowadzenie odpowiedniej diagnostyki, aby zidentyfikować oraz wyeliminować źródło problemu.
Diagnostyka naczyniowych przyczyn drętwienia twarzy opiera się głównie na badaniach obrazowych. Tomografia komputerowa oraz rezonans magnetyczny umożliwiają dokładne zobrazowanie struktur mózgu i naczyń krwionośnych, co pozwala na identyfikację potencjalnych nieprawidłowości. Z kolei ultrasonografia Dopplera jest przydatnym narzędziem w ocenie przepływu krwi w tętnicach szyjnych i mózgowych, co może pomóc w wykryciu zmian miażdżycowych lub innych zaburzeń krążenia.
W przypadku podejrzenia naczyniowych przyczyn drętwienia twarzy zaleca się bliską współpracę specjalistów z dziedziny neurologii oraz angiologii. Działając wspólnie, mogą oni zapewnić kompleksową ocenę stanu pacjenta oraz opracować odpowiedni plan leczenia.
Uciśnięcie nerwu trójdzielnego w nietypowej pozycji ciała
Uciśnięcie powierzchownych gałęzi nerwów czuciowych twarzy, na przykład podczas snu w nietypowej pozycji, może skutkować tymczasowym drętwieniem twarzy. Problem ten pojawia się, gdy nerw jest narażony na długotrwały nacisk, co prowadzi do zakłócenia przewodzenia sygnałów nerwowych. Mechanizm tego zjawiska polega na ograniczeniu przewodzenia impulsów nerwowych, co objawia się krótkotrwałym uczuciem mrowienia lub drętwienia w obszarze, który unerwiają te gałęzie.
Aby zminimalizować ryzyko przejściowego ucisku powierzchownych gałęzi nerwów twarzowych, warto zmienić pozycję ciała podczas snu oraz wykonywać delikatne ćwiczenia rozciągające mięśnie szyi. Takie działania mogą poprawić komfort i zmniejszyć napięcie mięśniowe, jednak nie zastępują diagnostyki i leczenia w przypadku utrzymujących się lub nawracających objawów. Jeśli jednak objawy pojawiają się regularnie, wskazana jest konsultacja z neurologiem. Przeprowadzenie diagnostyki neurologicznej pozwoli wykluczyć inne możliwe przyczyny drętwienia.
Zapalenie ucha środkowego a objawy czuciowe twarzy
Zapalenie ucha środkowego, które często łączy się z odczuciem bólu i czasową utratą słuchu, może także prowadzić do wystąpienia objawów czuciowych w obrębie twarzy. Infekcja, niezależnie od tego, czy ma charakter wirusowy, czy bakteryjny, może wywołać proces zapalny, który rozprzestrzenia się na gałęzie nerwu trójdzielnego. W wyniku tego może pojawić się drętwienie w rejonie ucha, promieniujące na całą twarz. Mechanizm polega na podrażnieniu lub ucisku nerwów odpowiedzialnych za przewodzenie bodźców czuciowych w tym obszarze.
W przypadku zaobserwowania takich objawów, szczególnie gdy towarzyszą im gorączka czy wydzielina z ucha, niezbędna jest diagnostyka laryngologiczna. Połączenie oceny stanu ucha z badaniami neurologicznymi pozwala na dokładne określenie źródła problemu oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Leki wywołujące drętwienie twarzy: wykrywanie działań niepożądanych
W niektórych przypadkach leki mogą prowadzić do wystąpienia drętwienia twarzy, które należy uznać za działanie niepożądane. Wśród grup medykamentów, które mogą wywoływać takie objawy, znajdują się między innymi niektóre leki przeciwpadaczkowe oraz niektóre preparaty używane w terapii depresji. Ponadto inne leki mogą rzadziej powodować zaburzenia czucia twarzy, jednak nie jest to typowe działanie dla leków przeciwhistaminowych czy inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE).
Kiedy pacjent zauważa drętwienie twarzy w trakcie leczenia farmakologicznego, powinien szczegółowo monitorować ten objaw. Zaleca się prowadzenie dziennika objawów, w którym notowane będą czas wystąpienia symptomów, ich intensywność oraz ewentualne okoliczności towarzyszące. Informacje te są pomocne podczas wizyty u lekarza, który na ich podstawie podejmie decyzję o ewentualnych zmianach w dawkowaniu lub zastosowaniu alternatywnych leków.
Kluczowym elementem w ustaleniu przyczyn drętwienia twarzy jest diagnostyka neurologiczna. Umożliwia ona wykluczenie innych potencjalnych źródeł problemu, zwłaszcza gdy objawy są uporczywe lub towarzyszą im inne niepokojące symptomy. Proces ten obejmuje badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny oraz tomografia komputerowa, które pozwalają na ocenę stanu układu nerwowego.
Zaburzenia psychiczne i parestezje twarzy przy nerwicy i depresji
Stany lękowe, nerwica oraz depresja to zaburzenia psychiczne, które mogą objawiać się różnorodnymi dolegliwościami somatycznymi, w tym drętwieniem lub mrowieniem twarzy. Objawy te, określane również jako parestezje, często mają swoje źródło w przewlekłym stresie, który wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego. Kiedy emocjonalne napięcie jest długotrwałe, organizm reaguje zwiększoną aktywnością układu współczulnego, co może prowadzić do zaburzeń przewodnictwa nerwowego.
Przewlekły stres oddziałuje na organizm na wiele sposobów. Kluczowym mechanizmem jest zwiększenie poziomu kortyzolu, hormonu stresu. W nadmiarze może on osłabiać układ odpornościowy i prowadzić do zaburzeń pracy układu nerwowego. Zmiany te mogą skutkować odczuciami mrowienia, sztywnienia, a nawet pieczenia na twarzy. Warto więc rozważyć metody radzenia sobie ze stresem, aby ograniczyć jego negatywne skutki.
Priorytetowa obsługa- Historia wizyt
- Prostsze składanie zamówień
- Krok 1
- Krok 2
- Krok 3
Wsparcie psychologiczne odgrywa istotną rolę w leczeniu objawów somatycznych związanych z nerwicą czy depresją. Psychoterapia, szczególnie w nurcie poznawczo-behawioralnym, może pomóc pacjentom w zrozumieniu oraz zmianie wzorców myślenia, które sprzyjają utrzymywaniu się objawów. Dodatkowo techniki relaksacyjne, takie jak medytacja czy ćwiczenia oddechowe, wspierają redukcję napięcia.
W sytuacjach, gdy objawy są nasilone, warto skonsultować się z psychiatrą. Można również rozważyć farmakoterapię, ponieważ leki przeciwdepresyjne oraz anksjolityczne mogą pomagać w redukcji objawów. Leczenie powinno być prowadzone pod nadzorem specjalisty, który dostosuje terapię do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Infekcje wirusowe prowadzące do mrowienia twarzy
Infekcje wirusowe mogą manifestować się różnorodnymi objawami, w tym drętwieniem oraz bólem w obrębie twarzy. Jednym z najczęściej spotykanych wirusów odpowiedzialnych za te dolegliwości jest wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV). Infekcja spowodowana tym wirusem może prowadzić do rozwoju półpaśca, objawiającego się bolesną wysypką oraz zaburzeniami czucia na twarzy. Działanie wirusa VZV polega na zajęciu nerwu trójdzielnego, co skutkuje mrowieniem oraz bólem w obszarach, które ten nerw unerwia.
Diagnostyka zakażenia wirusem VZV obejmuje badania serologiczne, które mogą potwierdzić obecność wirusa w organizmie. Dodatkowo ocena laryngologiczna dostarcza informacji na temat stopnia zajęcia nerwu oraz pomaga w identyfikacji ewentualnych powikłań związanych z infekcją.
Drętwienie lewej strony twarzy — co może oznaczać?
Drętwienie jednej strony twarzy jest sygnałem ostrzegawczym, który może sugerować wystąpienie przemijającego ataku niedokrwiennego (TIA) lub udaru. W przypadku TIA objawy zazwyczaj trwają kilka minut i następnie ustępują samoistnie. Z kolei udar to stan niebezpieczny, mogący prowadzić do trwałego uszkodzenia mózgu w wyniku niedokrwienia. Ponadto problemy z krążeniem, takie jak ograniczony przepływ krwi do mózgu, mogą także wywołać uczucie drętwienia. Istotne w diagnostyce neurologicznej są badania obrazowe, jak rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa, które pomagają ustalić przyczyny dolegliwości.
Kolejnym potencjalnym czynnikiem wywołującym drętwienie lewej strony twarzy może być ucisk na nerw w okolicy szyi, często spowodowany zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa. Zmiany te mogą prowadzić do dolegliwości bólowych szyi i kończyn górnych, natomiast izolowane drętwienie twarzy wymaga diagnostyki neurologicznej pod kątem innych przyczyn. Jeśli zauważysz takie symptomy, niezwłocznie skonsultuj się z neurologiem. Dzięki temu będzie możliwe zidentyfikowanie źródła problemu oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Drętwienie prawej strony twarzy — o czym świadczy?
Drętwienie prawej strony twarzy, podobnie jak mrowienie występujące po lewej stronie, może być sygnałem udaru. Do charakterystycznych objawów tego poważnego stanu należą:
- jednostronne drętwienie lub opadanie twarzy,
- problemy z mówieniem,
- nieostre widzenie,
- nudności i/lub wymioty,
- osłabienie mięśni kończyn,
- intensywny ból głowy,
- trudności w rozumieniu mowy,
- problemy z równowagą,
- zawroty głowy.
Jednostronne drętwienie może również wynikać z innych przyczyn neurologicznych, takich jak uszkodzenie nerwu trójdzielnego lub zaburzenia krążenia w obrębie mózgu. W takich sytuacjach niezbędna staje się właściwa diagnostyka obrazowa. Rezonans magnetyczny (MRI) oraz ultrasonografia Dopplera (USG Dopplera) są narzędziami, które umożliwiają identyfikację strukturalnych oraz naczyniowych źródeł objawów.
Również neuropatia cukrzycowa, będąca powikłaniem cukrzycy, może prowadzić do zaburzeń czucia, w tym drętwienia twarzy, choć najczęściej dotyczy kończyn. Systematyczne monitorowanie poziomu glukozy oraz odpowiednia diagnostyka neurologiczna są niezbędne dla zapobiegania postępowi tego schorzenia.
Czy drętwienie twarzy jest zwiastunem poważnej choroby?
Drętwienie twarzy może być sygnałem poważniejszych problemów zdrowotnych. Oprócz udaru do możliwych przyczyn zaliczamy również:
- borelioza,
- napad padaczkowy,
- neuralgia nerwu trójdzielnego,
- porażenie Bella,
- półpasiec,
- stwardnienie rozsiane,
- zapalenie zatok,
- tężyczka,
- nerwica,
- depresja.
Poniżej szczegółowo omawiamy te przyczyny.
Neuropatia cukrzycowa to jedno z powszechnych powikłań cukrzycy, które prowadzi do uszkodzenia nerwów. Objawy mogą obejmować drętwienie twarzy, choć najczęściej dotyczą kończyn. Kluczowe jest regularne monitorowanie poziomu glukozy we krwi w celu ograniczenia ryzyka postępu tej dolegliwości. W przypadku podejrzenia neuropatii cukrzycowej zaleca się diagnostykę neurologiczną, która pozwoli ocenić stopień uszkodzenia nerwów i zaplanować odpowiednią terapię.
Zapalenie ucha środkowego, które często objawia się bólem i czasową utratą słuchu, może także prowadzić do drętwienia twarzy. Infekcje, niezależnie od ich wirusowego lub bakteryjnego charakteru, mogą powodować zapalenie nerwów czaszkowych. W takich przypadkach warto skonsultować się z laryngologiem, aby zidentyfikować i leczyć źródło problemu.
Działanie niektórych leków również może powodować drętwienie twarzy jako efekt uboczny. Należy zwrócić szczególną uwagę na niektóre leki przeciwpadaczkowe oraz stosowane w terapii depresji. Obserwacja objawów oraz konsultacja z lekarzem mogą być pomocne w dostosowywaniu leczenia.
Tężyczka, wynikająca z obniżonego poziomu wapnia we krwi, może objawiać się niekontrolowanymi skurczami mięśni oraz drętwieniem twarzy. Wymaga to przeprowadzenia badań laboratoryjnych, aby ocenić poziom elektrolitów i wdrożyć odpowiednią terapię.
Nerwica oraz depresja to zaburzenia psychiczne, które mogą manifestować się drętwieniem twarzy. Problemy te często są rezultatem przewlekłego stresu oraz napięcia emocjonalnego. Wsparcie psychologiczne oraz farmakoterapia mogą przyczynić się do złagodzenia objawów.
W przypadku podejrzenia poważniejszych przyczyn drętwienia twarzy istotne jest przeprowadzenie diagnostyki neurologicznej oraz specjalistycznych badań. Umożliwia to wykluczenie innych schorzeń i wdrożenie adekwatnego leczenia. Dodatkowo, w sytuacji podejrzenia infekcji wirusowej, takiej jak półpasiec, warto skonsultować się z laryngologiem lub dermatologiem.
Borelioza
Wczesne objawy choroby odkleszczowej — boreliozy — mogą przybierać formę opadania kącika ust oraz odczuwania tzw. mrówek na twarzy. Dodatkowo charakterystyczne symptomy obejmują zaczerwienienie w miejscu ukłucia kleszcza, określane jako rumień wędrujący, a także objawy grypopodobne, takie jak bóle głowy, uczucie zmęczenia czy zawroty głowy.
Napad padaczkowy
Drętwienie policzków lub nawet całej twarzy może stanowić jeden z objawów padaczki (epilepsji). To schorzenie neurologiczne ma wiele przyczyn, do których należą między innymi predyspozycje genetyczne, urazy układu nerwowego, różne choroby degeneracyjne oraz udary.
Neuralgia nerwu trójdzielnego
Neuralgia nerwu trójdzielnego jest jednym z możliwych powodów drętwienia twarzy. Nerw ten, zaliczany do nerwów czaszkowych, przebiega symetrycznie po obu stronach twarzy. Odpowiada za odbieranie bodźców zmysłowych z okolic czołowej, szczękowej i żuchwowej. Gdy dojdzie do podrażnienia, ucisku lub uszkodzenia tego nerwu, może wystąpić nerwoból, który objawia się mrowieniem, uczuciem pieczenia lub nawet silnym, odrętwiającym bólem.
Neuropatia alkoholowa
Neuropatia alkoholowa jest jednym z powikłań, które mogą wystąpić u osób zmagających się z uzależnieniem od alkoholu. Szacuje się, że dotyka ona nawet 50% pacjentów z tym schorzeniem. Prowadzi do uszkodzenia nerwów obwodowych oraz zaburzeń ich prawidłowego przewodnictwa. Osoby dotknięte tym problemem często doświadczają mrowień i drętwień kończyn, a także mają kłopoty z czuciem głębokim. Dodatkowo mogą występować różnorodne dolegliwości bólowe.
Porażenie Bella
Gdy występuje nagły, jednostronny paraliż twarzy, można podejrzewać porażenie Bella. Uszkodzenie nerwu twarzowego prowadzi nie tylko do częściowego lub całkowitego paraliżu, ale także do innych objawów. Osoby dotknięte tym stanem mogą zauważyć utratę zdolności do mrugania, łzawienie oraz trudności w jedzeniu. Leczenie opiera się na stosowaniu glikokortykosteroidów, a gdy występuje infekcja — możliwe jest także włączenie antybiotyków lub leków przeciwwirusowych. Istotna jest wczesna diagnostyka, co pozwala zminimalizować ryzyko powikłań.
Półpasiec
Drętwienie twarzy może być również wynikiem infekcji wirusem ospy wietrznej i półpaśca (VZV). Zazwyczaj zaburzenia czuciowe pojawiają się przed wystąpieniem typowej wysypki, która może być bolesna lub swędząca. Leczenie tej dolegliwości zazwyczaj rozpoczyna się po zauważeniu zmian skórnych i opiera się na stosowaniu leków przeciwwirusowych, przeciwbólowych oraz antyhistaminowych.
Stwardnienie rozsiane
Drętwienie czoła lub innych partii twarzy może być jednym z wczesnych sygnałów wskazujących na stwardnienie rozsiane. Ta przewlekła choroba, charakteryzująca się postępującym uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego, prowadzi do szeregu objawów neurologicznych. Przyczyny stwardnienia rozsianego pozostają w dużej mierze niejasne; podejrzewa się udział zaburzeń procesów neurodegeneracyjnych oraz nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu odpornościowego.
Zapalenie zatok
Drętwienie twarzy oraz uczucie osłabienia czucia mogą niekiedy towarzyszyć zapaleniu zatok, choć nie są to objawy szczególnie powszechne. Wśród innych, charakterystycznych symptomów zapalenia zatok można wymienić:
- ból lub uczuc