Działalność gospodarcza a L4 – czy można je uzyskać?

Data publikacji:
Autor:
Ostatnia aktualizacja:
Weryfikacja merytoryczna:
Czas czytania:
Baza leków

Świadczenia chorobowe są dostępne także dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Zwolnienie lekarskie może być wystawione przedsiębiorcy niezależnie od okresu opłacania składek, natomiast prawo do zasiłku chorobowego przysługuje przedsiębiorcom, którzy dobrowolnie opłacają składkę chorobową przez co najmniej 90 dni w trybie ciągłym przed powstaniem niezdolności do pracy. W takiej sytuacji dobrowolne ubezpieczenie chorobowe daje prawo do świadczeń takich jak zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński, jednak szczegóły dotyczące podstawy wymiaru, okresów karencji i sposobu obliczania świadczeń różnią się od zasad obowiązujących pracowników zatrudnionych na umowę o pracę. Po otrzymaniu e-ZLA od lekarza przedsiębiorca nie musi dostarczać zwolnienia lekarskiego do ZUS, ponieważ dokument ten przekazywany jest automatycznie przez system elektroniczny. Poniżej znajdują się dalsze informacje dotyczące L4 dla przedsiębiorców.

Konsekwencje nielegalnej pracy podczas L4

Praca na czarno w trakcie zwolnienia lekarskiego niesie za sobą poważne konsekwencje zarówno finansowe, jak i prawne. Osoba, która zostanie ujawniona podczas nielegalnego wykonywania pracy w czasie L4, traci prawo do pobierania zasiłku chorobowego. Utrata tego uprawnienia może wiązać się z koniecznością zwrotu wszystkich świadczeń wypłaconych nienależnie w okresie przeznaczonym na powrót do zdrowia i rekonwalescencję.

Nieprzestrzeganie zakazu podejmowania pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego może skutkować nałożeniem dodatkowych sankcji prawnych. Organy kontrolne, takie jak ZUS, mają prawo nałożyć kary finansowe oraz podjąć inne działania prawne w przypadku stwierdzenia nielegalnej działalności. Dlatego ważne jest ścisłe przestrzeganie zasad dotyczących L4, które jednoznacznie określają, że czas ten powinien być przeznaczony wyłącznie na zdrowienie.

Warto również zaznaczyć, że w praktyce ZUS i orzecznictwo dopuszczają możliwość wykonywania drobnych, incydentalnych czynności, które nie mają charakteru zarobkowego i nie kolidują z procesem leczenia. Mogą to być na przykład działania konieczne do zapewnienia podstawowego funkcjonowania firmy, o ile nie wymagają one intensywnego zaangażowania fizycznego. Ocena dopuszczalności takich czynności jest indywidualna i zależy od zakresu oraz intensywności działań, a przedsiębiorcy powinni zachować szczególną ostrożność, ponieważ wykonywanie czynności o charakterze pracy zarobkowej może skutkować sankcjami i utratą prawa do zasiłku.

Najczęściej zadawane pytania

Nie, brak terminowego opłacenia składki chorobowej skutkuje utratą prawa do zasiłku chorobowego. Regularność i terminowość opłacania składki są podstawowym warunkiem uzyskania świadczenia. Jeśli przedsiębiorca zalega z płatnościami lub nie opłaci składki w wymaganym terminie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może odmówić wypłaty zasiłku. W celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących indywidualnych sytuacji zaleca się kontakt z ZUS.

Tak, przerwanie opłacania składki chorobowej na okres dłuższy niż 30 dni powoduje konieczność rozpoczęcia okresu karencji od nowa. Oznacza to, że aby ponownie uzyskać prawo do zasiłku chorobowego, trzeba nieprzerwanie opłacać składkę przez minimum 90 dni. Wyjątkiem jest sytuacja, w której przedsiębiorca kontynuuje ubezpieczenie chorobowe z innego tytułu – wtedy nie zawsze musi ponownie odbywać okres karencji.

Wysokość zasiłku chorobowego dla przedsiębiorców korzystających z preferencyjnych (małych) składek ZUS jest wyraźnie niższa niż dla tych, którzy opłacają pełne składki. Zasiłek wyliczany jest na podstawie średniej podstawy wymiaru składek z ostatnich 12 miesięcy, pomniejszonej o 13,71%, a następnie przyznaje się 80% tej kwoty (lub 100% w okresie ciąży). Przy preferencyjnych składkach podstawa jest niższa, co bezpośrednio przekłada się na niższą kwotę zasiłku. Szczegółową kalkulację można uzyskać w ZUS lub u księgowego.

Zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego powinno nastąpić w terminie 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia, czyli zazwyczaj od rozpoczęcia działalności gospodarczej. Jeśli zgłoszenie nastąpi później, ubezpieczenie nie może działać wstecz – ochrona rozpoczyna się od dnia wskazanego w zgłoszeniu. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje brakiem objęcia ubezpieczeniem chorobowym i brakiem prawa do zasiłku za wcześniejsze okresy.

Za okres pobierania zasiłku chorobowego przedsiębiorca ma prawo proporcjonalnie obniżyć składki na ubezpieczenia społeczne poprzez korektę deklaracji rozliczeniowych. Jednak składka zdrowotna jest opłacana w pełnej wysokości niezależnie od choroby i nie podlega obniżeniu.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek wypłacić zasiłek chorobowy przedsiębiorcy nie później niż w ciągu 30 dni od otrzymania kompletu dokumentów. Jeżeli wypłata nie nastąpi w tym terminie, przedsiębiorca ma prawo domagać się odsetek ustawowych za zwłokę.

Wniosek o zasiłek chorobowy należy złożyć w terminie 7 dni od wystawienia zwolnienia lekarskiego. Jeżeli wniosek nie zostanie złożony w terminie, może to skutkować opóźnieniem lub odmową wypłaty świadczenia. Dodatkowo zasiłek ulega przedawnieniu po 6 miesiącach od dnia, za który przysługuje świadczenie, dlatego nie warto zwlekać ze złożeniem wniosku.

Tak, ustanowienie pełnomocnikiem osoby z najbliższej rodziny może powodować konieczność odprowadzania przez tę osobę składek na ubezpieczenie społeczne jako osoba współpracująca. Wiąże się to z utratą preferencyjnych stawek ZUS, ponieważ osoba współpracująca nie korzysta z ulg dla nowych przedsiębiorców.

Jeśli przedsiębiorca kontynuuje ubezpieczenie chorobowe bez przerwy z innego tytułu (np. z umowy o pracę), nie zawsze jest konieczny ponowny okres karencji 90 dni. W praktyce, jeśli nie było przerwy w ubezpieczeniu, można uzyskać prawo do zasiłku chorobowego od razu po przejściu na działalność gospodarczą. Szczegóły należy skonsultować z ZUS, ponieważ każda sytuacja jest rozpatrywana indywidualnie.

Tak, przedsiębiorca powinien przechowywać wszystkie dokumenty związane ze zwolnieniem lekarskim oraz zasiłkiem chorobowym, w szczególności potwierdzenia zgłoszenia do ubezpieczenia, e-ZLA, wniosek o zasiłek oraz korespondencję z ZUS. W przypadku kontroli organów ubezpieczeniowych należy udostępnić te dokumenty, które stanowią podstawę do rozliczeń i ewentualnych odwołań.

W przypadku formalnego zawieszenia działalności gospodarczej nie trzeba odprowadzać składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres zawieszenia. Zawieszenie działalności wymaga złożenia odpowiedniego wniosku w rejestrze CEIDG. Jest to rozwiązanie często korzystne podczas dłuższej niezdolności do pracy.

Tak, przedsiębiorca, który jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą i jest zatrudniony na etacie, może otrzymać zwolnienie lekarskie z obu tytułów. Jednak podczas zwolnienia lekarskiego musi powstrzymać się od wszelkiej pracy zarobkowej, zarówno w ramach działalności gospodarczej, jak i umowy o pracę. Łączenie pracy z pobieraniem zasiłku chorobowego jest zabronione i grozi utratą prawa do świadczenia.

Tak, w przypadku gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wypłaci zasiłku chorobowego w terminie 30 dni od złożenia kompletu wymaganych dokumentów, przedsiębiorca ma prawo dochodzić odsetek ustawowych za opóźnienie.

Zasiłek chorobowy ulega przedawnieniu po 6 miesiącach od dnia, za który przysługuje świadczenie. Brak reakcji na pisma lub nieodebranie przelewu może skutkować utratą prawa do świadczenia, jeśli minie okres przedawnienia. Zaleca się regularne monitorowanie korespondencji i konta bankowego oraz bieżący kontakt z ZUS.

Dopuszczalne są incydentalne czynności formalnoprawne, które nie mają charakteru zarobkowego, takie jak podpisywanie faktur, przelewów czy list płac, zwłaszcza jeśli firma zatrudnia pracowników. Jednak nawet sporadyczne działania mogą być powodem do kwestionowania zasiłku przez ZUS, jeśli zostaną uznane za pracę zarobkową. W razie wątpliwości można ustanowić pełnomocnika.

Tak, składka zdrowotna jest obowiązkowa i powinna być opłacana niezależnie od przebywania na zwolnieniu lekarskim. Jej nieopłacenie może powodować konsekwencje prawne, w tym utratę prawa do świadczeń zdrowotnych w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia oraz inne sankcje administracyjne.