Osoby, które martwią się o stan swoich nerek, często zadają sobie pytania dotyczące sposobu obliczania wartości eGFR oraz interpretacji wyników tych badań. W poniższym artykule przedstawiamy kilka zasad, które mogą przyczynić się do poprawy wyników eGFR. Zachęcamy do dalszej lektury.
Nie ma znaczenia, na jakim poziomie jest eGFR, zawsze warto dbać o zdrowie nerek, przestrzegając kilku ważnych zasad:
- regularne monitorowanie ciśnienia krwi,
- systematyczne sprawdzanie poziomu cukru we krwi,
- stosowanie diety, która jest przyjazna dla nerek – ubogiej w tłuszcze nasycone oraz sól,
- utrzymywanie zdrowej masy ciała,
- unikanie palenia papierosów,
- zwiększenie codziennej aktywności fizycznej (przy problemach z nerkami warto zasięgnąć porady lekarza dotyczącej formy wysiłku).
Jeśli wynik eGFR jest poniżej normy, kluczowa staje się konsultacja z nefrologiem. Specjalista będzie w stanie zlecić dodatkowe badania i podpowiedzieć, jak poprawić wartości GFR oraz w jaki sposób dbać o nerki, aby spowolnić ewentualny postęp choroby.
Spis treści
Jak oblicza się wartość eGFR?
Wartość eGFR (szacowany współczynnik przesączania kłębuszkowego, czyli z angielskiego estimated glomerular filtration rate) jest istotnym wskaźnikiem w medycynie, służącym do monitorowania kondycji nerek. Celem przeprowadzenia badania jest ustalenie ilości osocza, którą kłębuszki nerkowe potrafią oczyścić w ciągu minuty. Badanie eGFR wykonywane jest nie tylko w kontekście monitorowania przewlekłych schorzeń nerek, ale także w celach profilaktycznych. Analiza eGFR dotyczy m.in. pacjentów należących do grupy ryzyka chorób nerek, ze względu na zdiagnozowane:
- choroby serca,
- cukrzycę,
- nawracające lub ciężkie infekcje dróg moczowych,
- wady wrodzone nerek,
- wysokie ciśnienie krwi.
Testy mające na celu precyzyjne pomiary GFR nie są szeroko dostępne w praktyce klinicznej; ich zastosowanie ogranicza się głównie do badań naukowych lub transplantacyjnych. W codziennej praktyce używa się tzw. szacunkowego GFR (eGFR), który oparty jest na analizie próbki krwi. Kluczową rolę odgrywa ocena poziomu kreatyniny w surowicy, która jest produktem ubocznym powstającym w wyniku metabolizmu mięśni (głównie z przemian fosfokreatyny) oraz codziennego zużycia mięśni. Wynik jest interpretowany na podstawie takich parametrów jak masa ciała, wiek, wzrost oraz płeć.
Wartości eGFR są obliczane przy użyciu różnych wzorów, takich jak MDRD czy Cockcroft-Gault. Metoda MDRD zyskuje popularność dzięki wysokiej dokładności dla pacjentów z różnorodnym stopniem niewydolności nerek, natomiast wzór Cockcroft-Gault jest przydatny w ocenie klirensu kreatyniny, uwzględniając masę ciała pacjenta. Obecnie do szacowania eGFR często stosuje się także wzór CKD-EPI, który jest preferowany w wielu sytuacjach klinicznych.
Przygotowanie do badania eGFR wiąże się z koniecznością stosowania kilku istotnych zaleceń. Pacjenci powinni unikać spożywania mięsa, zwłaszcza czerwonego, oraz nadmiernego wysiłku fizycznego przed pobraniem krwi, ponieważ oba te czynniki mogą chwilowo podnieść poziom kreatyniny i zafałszować wynik eGFR. Ścisły post przez kilka godzin przed badaniem nie jest zazwyczaj wymagany, choć niektóre laboratoria mogą zalecać unikanie ciężkich posiłków przed pobraniem krwi.
Wynik badania eGFR wyraża się w mililitrach na minutę na 1,73 m2 powierzchni ciała. Ogólnie rzecz biorąc, wartości eGFR są niższe w przypadku wyższego stężenia kreatyniny oraz u starszych pacjentów. Interpretacją uzyskanego wyniku zajmuje się lekarz. W sytuacji, gdy pacjent nie jest w stanie udać się do gabinetu specjalistycznego, opcje takie jak e-wizyta oraz e-recepta mogą umożliwić konsultację z lekarzami różnych specjalności, w tym z nefrologiem, bez wychodzenia z domu.
Zastosowanie wzorów MDRD i Cockcroft-Gault przy obliczaniu eGFR
Wzory MDRD (Modification of Diet in Renal Disease) oraz Cockcroft-Gault są powszechnie wykorzystywane w medycynie do szacowania wartości eGFR, co pozwala na ocenę funkcji nerek. Wybór odpowiedniego wzoru powinien być dostosowany do konkretnej sytuacji klinicznej pacjenta.
Wzór MDRD, uważany za nowoczesny, cieszy się szczególną popularnością, zwłaszcza wśród pacjentów z różnymi stopniami niewydolności nerek. Szacowany na podstawie poziomu kreatyniny w surowicy, wieku, płci oraz rasy pacjenta, charakteryzuje się wysoką dokładnością, szczególnie w przypadku osób z obniżoną funkcją nerek. To właśnie dlatego wzór ten znalazł szerokie zastosowanie w praktyce nefrologicznej. Niemniej jednak jego ograniczeniem jest niższa precyzja u pacjentów z prawidłową czynnością nerek, co może prowadzić do mylnych interpretacji wyników.
Z kolei wzór Cockcroft-Gault jest oparty na pomiarze klirensu kreatyniny oraz uwzględnia masę ciała pacjenta. Jest on szczególnie pomocny w ocenie farmakokinetyki leków, które są eliminowane przez nerki. Stosuje się go również w przypadku starszych pacjentów oraz w sytuacjach, gdy brakuje informacji dotyczących rasy pacjenta. Jednak wzór ten ma swoje ograniczenia; może przeszacowywać klirens kreatyniny u osób otyłych lub niedożywionych.
Wybór odpowiedniego wzoru powinien być zawsze dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta. Interpretacja uzyskanych rezultatów winna być przeprowadzana przez lekarza, który weźmie pod uwagę wszystkie istotne czynniki kliniczne, co pozwoli na możliwie najdokładniejszą ocenę funkcji nerek.
Przygotowanie do badania eGFR: post, aktywność i spożycie mięsa
Aby uzyskać wiarygodne wyniki badania eGFR, niezwykle ważne jest odpowiednie przygotowanie pacjenta przed pobraniem krwi. Przede wszystkim zaleca się, aby unikać spożywania mięsa oraz intensywnego wysiłku fizycznego przed badaniem, ponieważ mogą one wpływać na poziom kreatyniny w surowicy, co jest kluczowe dla trafnego obliczenia wskaźnika eGFR.
Warto również unikać intensywnego wysiłku fizycznego przynajmniej dzień przed badaniem, ponieważ ćwiczenia mogą prowadzić do zwiększenia poziomu kreatyniny w wyniku intensywnego zużycia mięśni. Taka sytuacja może zaburzać wyniki testu. Dlatego też pacjenci powinni ograniczyć aktywność fizyczną, zwłaszcza tę, która powoduje duże zmęczenie.
Kolejnym czynnikiem wpływającym na wyniki eGFR jest spożycie mięsa tuż przed badaniem. Czerwone mięso szczególnie może prowadzić do podwyższenia poziomu kreatyniny we krwi. W związku z tym warto zrezygnować z jego konsumpcji na co najmniej 24 godziny przed pobraniem próbki. Przestrzeganie tych zaleceń przyczynia się do uzyskania dokładniejszych wyników, co jest niezbędne do właściwej oceny funkcji nerek przez lekarza.
Wysoki lub niski eGFR – jak interpretować wyniki badań?
Badanie krwi eGFR ma na celu pomiar poziomu kreatyniny, która stanowi produkt odpadowy obecny we krwi. W zdrowych nerkach kreatynina zostaje wydalana z moczem, co z kolei przyczynia się do wysokich wartości wskaźnika eGFR. Natomiast niski wynik eGFR może wskazywać na nadmierne nagromadzenie kreatyniny w organizmie, co sugeruje potencjalne nieprawidłowości, takie jak choroby autoimmunologiczne, mogące prowadzić do uszkodzenia struktury nerek.
Konsekwencje niskiego eGFR są poważne, ponieważ mogą prowadzić do akumulacji toksycznych metabolitów w organizmie. Objawy, takie jak zmęczenie, obrzęki oraz trudności w oddychaniu, mogą sugerować niekorzystny stan zdrowia. Poniższa tabela ilustruje, w jaki sposób przeważnie interpretowane są wyniki badania krwi eGFR, co oznacza eGFR poniżej normy oraz na jakie poziomy warto zwracać szczególną uwagę ze względu na mogące wystąpić niepokojące symptomy.
Badanie eGFR — interpretacja wyników
| Wartość eGFR | Interpretacja wyniku badania |
|---|---|
| powyżej 90 | wynik ten mieści się w zakresie normy, co zazwyczaj oznacza prawidłowe funkcjonowanie nerek, o ile nie występują inne oznaki uszkodzenia nerek |
| pomiędzy 60 a 89 | może wskazywać na łagodne uszkodzenie nerek, jeśli występują inne dowody uszkodzenia nerek (np. białkomocz); u wielu osób, zwłaszcza starszych, taka wartość może być związana z wiekiem i nie musi oznaczać istotnych zaburzeń funkcjonalnych |
| pomiędzy 30 a 59 | obniżona czynność nerek, mogąca prowadzić do niepożądanych objawów |
| pomiędzy 15 a 29 | słaba czynność nerek, z umiarkowanym do ciężkiego uszkodzeniem |
| poniżej 15 | niewydolność nerek, która może stanowić poważne zagrożenie życia |
Tabela 1. Interpretacja wyników badania eGFR. Opracowanie własne na podstawie: https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/21593-estimated-glomerular-filtration-rate-egfr oraz https://www.kidney.org/atoz/content/gfr.
W sytuacji, gdy uzyskuje się nieprawidłowy wynik badania eGFR, lekarz może zlecić dodatkowe analizy, takie jak badanie moczu w kierunku białkomoczu, ultrasonografię nerek, test klirensu kreatyniny czy biopsję nerki. Przewlekłą chorobę nerek zazwyczaj rozpoznaje się, gdy wartość eGFR utrzymuje się przez co najmniej 3 miesiące na poziomie niższym niż 60 ml/min/1,73 m2.
Warto pamiętać, że interpretacja wyniku eGFR powinna być dokonana przez lekarza, który uwzględni różnorodne czynniki kliniczne, historię choroby, wyniki innych badań oraz stan pacjenta. W razie wątpliwości lub zaawansowanych zaburzeń funkcji nerek wskazana jest konsultacja ze specjalistą nefrologiem. Na przykład wartości eGFR mogą zmieniać się w zależności od wieku pacjenta — młodsze osoby zazwyczaj mają wyższy wskaźnik, natomiast starsze — niższy. Poniższa tabela ukazuje, w jaki sposób wyniki eGFR mogą różnić się od normy w zależności od wieku pacjenta. Jak widać, definiowanie normy eGFR u dorosłych jest złożonym zagadnieniem.
Wpływ wieku pacjenta na wyniki badania eGFR
| Wiek pacjenta | Norma eGFR |
|---|---|
| pomiędzy 20 a 29 lat | 116 |
| pomiędzy 30 a 39 lat | 107 |
| pomiędzy 40 a 49 lat | 99 |
| pomiędzy 50 a 59 lat | 93 |
| pomiędzy 60 a 69 lat | 85 |
| powyżej 70 lat | 75 |
Tabela 1. Wpływ wieku pacjenta na wyniki badania eGFR. Opracowanie własne na podstawie: https://www.kidney.org/atoz/content/gfr.
Na wartości eGFR mogą wpływać również:
- ciąża,
- cukrzyca (podczas cukrzycy może wystąpić hiperfiltracja kłębuszkowa, co skutkuje podwyższonym eGFR we wczesnych stadiach choroby; wzrost stężenia kreatyniny pojawia się w późniejszych etapach uszkodzenia nerek),
- dieta ubogobiałkowa (np. skrajnie wegetariańska),
- niedożywienie,
- odwodnienie organizmu,
- otyłość,
- użytkowanie niektórych leków lub suplementów zawierających kreatynę,
- masa mięśniowa.
Choroby wpływające na eGFR: nefropatia cukrzycowa, nefropatia nadciśnieniowa i choroby autoimmunologiczne
Nefropatia cukrzycowa oraz nefropatia nadciśnieniowa to schorzenia, które mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń nerek, co w efekcie obniża wartości eGFR. W przypadku nefropatii cukrzycowej podwyższone stężenie glukozy we krwi uszkadza naczynia krwionośne w obrębie nerek, co z czasem prowadzi do ich niewydolności. Na początku tego procesu można zaobserwować wzrost filtracji kłębuszkowej, co wpływa na podwyższenie wartości eGFR. Jednak z upływem czasu następuje znaczący spadek, a w zaawansowanej fazie nefropatii cukrzycowej uszkodzenia kłębuszków nerkowych mogą skutkować przewlekłą chorobą nerek.
Podobne mechanizmy obserwowane są w przypadku nefropatii nadciśnieniowej. Wysokie ciśnienie krwi prowadzi do uszkodzeń małych naczyń krwionośnych w nerkach, co stopniowo obniża ich sprawność. W rezultacie tego procesu nerki tracą zdolność do efektywnego filtrowania krwi, co skutkuje niższymi wartościami eGFR. Jeżeli nadciśnienie tętnicze pozostaje nieleczone, może prowadzić do nieodwracalnych zmian, których skutkiem będzie konieczność dializoterapii lub przeszczepu nerki.
Choroby autoimmunologiczne, takie jak toczeń rumieniowaty układowy czy zapalenie nerek, również mają niekorzystny wpływ na eGFR. W takich przypadkach układ odpornościowy atakuje tkanki nerek, co wywołuje stan zapalny i prowadzi do uszkodzenia kłębuszków. Takie procesy zmniejszają powierzchnię filtracyjną nerek, co z kolei skutkuje obniżeniem ich wydolności oraz wartości eGFR. Dobrze kontrolowane choroby autoimmunologiczne, przy wsparciu odpowiednich leków immunosupresyjnych, mogą pomóc w ochronie funkcji nerek oraz stabilizacji wskaźnika eGFR.
Wczesne objawy zaburzeń nerkowych: kwasica metaboliczna i niedokrwistość
Wczesne symptomy zaburzeń nerkowych często umykają uwadze, jednak ich szybkie rozpoznanie ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania dalszemu postępowi choroby. Kwasica metaboliczna i niedokrwistość (anemia) są powikłaniami przewlekłej choroby nerek, które zwykle pojawiają się przy umiarkowanym lub zaawansowanym upośledzeniu funkcji nerek, a nie zawsze w najwcześniejszych stadiach. Jednym z takich objawów jest kwasica metaboliczna, która wynika z tego, że nerki nie są w stanie efektywnie usuwać nadmiaru wodoru ani regenerować wodorowęglanów, co prowadzi do obniżenia pH krwi. Kwasica metaboliczna może przyczyniać się do uczucia zmęczenia, osłabienia mięśni oraz negatywnie wpływać na funkcjonowanie innych narządów.
Innym wczesnym symptomem przewlekłej choroby nerek jest niedokrwistość, powszechnie znana jako anemia. Bezpośrednio związana jest z niedoborem erytropoetyny, hormonu produkowanego przez zdrowe nerki, który stymuluje wytwarzanie czerwonych krwinek w szpiku kostnym. Niedobór tego hormonu prowadzi do zmniejszenia liczby czerwonych krwinek, co skutkuje obniżeniem poziomu hemoglobiny we krwi. Objawy niedokrwistości obejmują bladość skóry, uczucie zimna, zmęczenie oraz duszność, co znacząco wpływa na komfort życia pacjenta.
Wczesne rozpoznawanie tych objawów oraz odpowiednie leczenie są kluczowe dla spowolnienia postępu choroby nerek i poprawy jakości życia pacjenta. Regularne badania oraz konsultacje z nefrologiem są niezbędne, szczególnie w przypadku podejrzenia zaburzeń nerkowych.
Systematyczne monitorowanie eGFR, kreatyniny i białkomoczu
Regularne śledzenie wskaźnika eGFR, poziomu kreatyniny oraz obecności białkomoczu jest niezwykle istotne dla zdrowia nerek. Systematyczne badania pozwalają na wczesne dostrzeganie ewentualnych nieprawidłowości, co ma kluczowe znaczenie w trakcie leczenia. Taka wczesna interwencja medyczna może znacząco ograniczyć ryzyko wystąpienia powikłań.
Dla pacjentów znajdujących się w różnych stadiach chorób nerek rekomenduje się określoną częstotliwość badań kontrolnych:
- stadium 1 i 2 (eGFR ≥ 60 ml/min/1,73 m²): w przypadku stabilnych pacjentów bez albuminurii i innych czynników ryzyka kontrole zwykle co 12 miesięcy, jednak częstotliwość powinna być dostosowana indywidualnie w zależności od obecności albuminurii, chorób współistniejących i stosowanych leków,
- stadium 3a (eGFR 45–59 ml/min/1,73 m²): badania zaleca się przeprowadzać co 6–12 miesięcy,
- stadium 3b (eGFR 30–44 ml/min/1,73 m²): kontrole powinny odbywać się co 3–6 miesięcy,
- stadium 4 (eGFR 15–29 ml/min/1,73 m²): regularne badania co 3 miesiące,
- stadium 5 (eGFR < 15 ml/min/1,73 m²): częste monitorowanie co miesiąc lub nawet częściej, w zależności od stanu zdrowia pacjenta.
Systematyczne kontrolowanie tych parametrów jest istotne nie tylko dla oceny funkcji nerek, ale także dla określenia skuteczności zastosowanej terapii. Wczesne zauważenie zmian w wartościach eGFR, poziomie kreatyniny czy też obecności białkomoczu umożliwia natychmiastowe dostosowanie leczenia. To kluczowe dla ochrony zdrowia nerek oraz poprawy ogólnej jakości życia pacjentów.
Jak poprawić wyniki badania eGFR?
Bez względu na uzyskany poziom eGFR, istotne jest dbanie o zdrowie nerek poprzez:
- regularne monitorowanie ciśnienia krwi,
- systematyczne sprawdzanie poziomu cukru we krwi,
- przestrzeganie diety sprzyjającej zdrowiu nerek, ubogiej w tłuszcze nasycone oraz sól,
- ograniczenie spożycia fosforu i potasu w przypadku zaleceń lekarskich lub dietetycznych,
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
- zaprzestanie palenia papierosów,
- kontrolowanie spożycia alkoholu, zwłaszcza unikanie nadmiernego picia,
- unikanie leków nefrotoksycznych,
- zapewnienie odpowiedniego nawodnienia,
- stosowanie leków moczopędnych w razie potrzeby,
- zwiększenie aktywności fizycznej (w przypadku osób posiadających problemy z nerkami rodzaj wysiłku powinien być uzgodniony z lekarzem).
Zdrowy styl życia: nawodnienie, obrzęki, dieta, konsultacja dietetyczna i leki moczopędne
Odpowiednie nawodnienie organizmu ma fundamentalne znaczenie dla utrzymania właściwego poziomu eGFR. Umożliwia ono efektywną perfuzję nerek i przesączanie kłębuszkowe oraz wspiera eliminację rozpuszczalnych toksyn z ustroju. Zalecenia dotyczące ilości przyjmowanych płynów powinny być dostosowane indywidualnie, zwłaszcza u osób z przewlekłą chorobą nerek, ponieważ nadmierne spożycie płynów może nasilać obrzęki w przypadku ograniczonej funkcji nerek lub zatrzymania sodu.
W kontekście diety ważne jest ograniczenie spożycia fosforu i potasu w przypadku ich podwyższonego poziomu lub zaawansowanej choroby nerek, ponieważ ich nadmiar może wywierać niekorzystny wpływ na nerki. Dodatkowo unikanie nadmiernego spożycia alkoholu może przyczynić się do polepszenia ich funkcji, zwłaszcza u osób z nadciśnieniem, chorobami wątroby lub ryzykiem odwodnienia. Warto rozważyć konsultację z dietetykiem, która może okazać się nieoceniona dla osób z zaburzeniami czynności nerek. Dzięki temu możliwe jest dostosowanie jadłospisu do indywidualnych potrzeb. Dietetyk wspiera pacjentów w zbilansowaniu posiłków, co sprzyja zdrowemu stylowi życia.
Priorytetowa obsługa- Historia wizyt
- Prostsze składanie zamówień
- Krok 1
- Krok 2
- Krok 3
Co więcej, leki moczopędne, znane także jako diuretyki, są czasami stosowane w celu zarządzania obrzękami oraz kontrolowania ciśnienia krwi. Ich użycie powinno być ściśle monitorowane przez lekarza, ponieważ niewłaściwe stosowanie może prowadzić do odwodnienia czy zaburzeń elektrolitowych. Diuretyki wspomagają organizm w usuwaniu nadmiaru soli i wody, co może być korzystne dla pacjentów z określonymi schorzeniami nerek.
eGFR niskie — jak leczyć?
W przypadku uzyskania wyniku eGFR poniżej normy niezwykle ważne jest podjęcie odpowiednich kroków w celu poprawy wyników oraz zmniejszenia ryzyka rozwoju poważnych schorzeń nerkowych. W takiej sytuacji wskazana może być konsultacja z nefrologiem, zwłaszcza jeśli eGFR jest istotnie obniżone (np. ≤30 ml/min/1,73 m²), występuje albuminuria, szybki spadek funkcji nerek lub trudności w kontroli choroby. Specjalista zaleci dodatkowe badania oraz pomoże określić strategię wspierającą prawidłowe funkcjonowanie nerek. Specjalista podpowie również, jak zwiększyć GFR oraz jakie działania mogą pomóc w spowolnieniu postępu choroby.
Warto również rozważyć konsultację dietetyczną. Taki krok umożliwi dostosowanie diety do indywidualnych potrzeb pacjenta. Dietetyk może zasugerować zmiany w jadłospisie, które przyczynią się do ochrony nerek oraz poprawy równowagi metabolicznej. Szczególnie istotne jest ograniczenie spożycia fosforu i potasu, ponieważ ich nadmiar może negatywnie wpływać na kondycję nerek.
Pod opieką nefrologa dobrze jest także rozważyć różne opcje terapeutyczne, które wspomogą prawidłowe funkcjonowanie nerek. Kluczowe jest indywidualne podejście oraz regularna kontrola parametrów zdrowotnych, co ma znaczenie dla skutecznego zarządzania stanem zdrowia pacjenta.
Suplementacja wspierająca funkcje nerek i wyrównanie metaboliczne
Wspieranie funkcji nerek poprzez odpowiednią suplementację może stanowić ważny element strategii mającej na celu poprawę zdrowia nerkowego. Warto zwrócić uwagę na kilka preparatów, które stosowane pod ścisłą kontrolą lekarza mogą wspierać funkcje nerek oraz przyczyniać się do stabilizacji metabolicznej.
- Kwasy omega-3 – znane ze swoich właściwości antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych, mogą korzystnie wpływać na naczynia krwionośne nerek. Niektóre badania sugerują, że suplementacja omega-3 może zmniejszać stan zapalny i poprawiać funkcję śródbłonka, jednak dowody na istotne spowolnienie progresji przewlekłej choroby nerek są ograniczone i niejednoznaczne.
- Koenzym Q10 – odgrywa kluczową rolę w produkcji energii w komórkach i jest silnym antyoksydantem. Istnieją wstępne dane eksperymentalne i małe badania sugerujące potencjalne korzyści dla nerek, jednak obecnie brak jest wystarczających dowodów z dużych badań klinicznych, by rekomendować rutynowe stosowanie Q10 w przewlekłej chorobie nerek.
- Witamina D – ma istotne znaczenie w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej. Jej niedobory mogą prowadzić do pogorszenia funkcji nerek. Suplementacja witaminą D, zwłaszcza u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, może wspierać utrzymanie prawidłowego stanu zdrowia nerek oraz poprawić ogólny stan organizmu.
Znaczenie wyrównania metabolicznego w kontekście chorób nerek jest nie do przecenienia. Prawidłowe zarządzanie poziomem glukozy, ciśnieniem krwi oraz lipidami może znacząco spowolnić postęp choroby nerek. Stabilizacja tych parametrów wspiera nie tylko same nerki, ale również cały organizm, minimalizując ryzyko wystąpienia poważnych komplikacji zdrowotnych.
Unikanie leków nefrotoksycznych i toksycznych produktów przemiany materii
Leki nefrotoksyczne mogą negatywnie wpływać na kondycję nerek, dlatego ich unikanie jest szczególnie ważne dla osób z obniżonym poziomem eGFR. Wśród najczęściej stosowanych preparatów o takim działaniu znajdują się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NSAID), takie jak ibuprofen czy naproksen. Te leki mogą prowadzić do uszkodzenia nerek poprzez ograniczenie przepływu krwi do tych organów. Również antybiotyki, zwłaszcza aminoglikozydy, mogą przyczynić się do nefrotoksyczności, uszkadzając kom